ਇਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਜੰਗ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਕੀ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਮਹਿੰਗਾ

ਇਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਜੰਗ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ਕੀ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਮਹਿੰਗਾ

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ 28 ਫਰਵਰੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਾਂਝਾ ਹਮਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਊਰਜਾ ਵਪਾਰ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ।
ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਤੱਕ—ਆਓ ਵੇਖੀਏ ਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਜੰਗ ਨੇ ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਕਮੋਡਿਟੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
ਕੱਚਾ ਤੇਲ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ Brent Crude ਮਈ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਾਲੇ ਫਿਊਚਰਜ਼ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ, 6 ਮਾਰਚ ਨੂੰ 8.5% ਚੜ੍ਹ ਕੇ 52 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 92.69 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰੈਂਟ ਕਰੂਡ ਲਗਭਗ 28% ਵਧ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ Russia’s full-scale invasion of Ukraine ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰ ਚੜ੍ਹਤ ਹੈ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ West Texas Intermediate crude (WTI) ਮਈ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟ 14.31% ਚੜ੍ਹ ਕੇ 92.61 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ 36% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ।
ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ Multi Commodity Exchange of India (MCX) ‘ਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਾਲਾ ਕੱਚਾ ਤੇਲ 141 ਰੁਪਏ (1.76%) ਚੜ੍ਹ ਕੇ ₹8,160 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਦੇ ਆਲ-ਟਾਈਮ ਹਾਈ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਖ਼ਰ ‘ਚ ਇਹ 0.3% ਘਟ ਕੇ ₹7,995 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋਇਆ। ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ 31% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਿਆ।
ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਉਛਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਇਰਾਨ ਨੇ Strait of Hormuz ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਅਮਰੀਕੀ ਊਰਜਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਮੁਤਾਬਕ 2025 ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਜਲਡੰਡੀ ਰਾਹੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 20.9 ਮਿਲੀਅਨ ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਸੀ।
ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਇਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੇ ਊਰਜਾ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ Ras Tanura Refinery, ਜੋ ਕਿ Saudi Aramco ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤੇਲ ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਰਾਨੀ ਡਰੋਨ ਦੇ ਮਲਬੇ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਛੋਟੀ ਅੱਗ ਕਾਰਨ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਕਰਨੀ ਪਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ Qatar ਦੀ LNG ਰਿਫ਼ਾਈਨਰੀ ਅਤੇ United Arab Emirates ਦੇ ਤੇਲ ਟਰਮੀਨਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਊਰਜਾ ਢਾਂਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਦਨ ਰੁਕ ਗਿਆ।
Saad Sherida Al-Kaabi, ਕਤਰ ਦੇ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰੀ ਨੇ Financial Times ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੇਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨਿਰਯਾਤ ਫੋਰਸ ਮਜੇਅਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਯਾਤ ਬੰਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ 150 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ
London Metal Exchange (LME) ‘ਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਫਿਊਚਰਜ਼ 52 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ $3,449.50 ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਅਤੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ 10% ਵਧੇ।
MCX ‘ਤੇ ਵੀ ਮਾਰਚ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਾਲੇ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 9% ਵਧੇ।
ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਦੀ ਜੰਗ ਕਾਰਨ ਸਪਲਾਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਣਾਓ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ Qatalum ਨੇ ਆਪਣੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਇਰ ਨੇ ਗੈਸ ਸਪਲਾਈ ਰੁਕਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਦਸ਼ ਮਾਰਚ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 6 ਤੋਂ 12 ਮਹੀਨੇ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ Aluminium Bahrain (Alba) ਨੇ 5 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਫੋਰਸ ਮਜੇਅਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਭੇਜਣੀਆਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਚੀਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਸਮੈਲਟਰ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ Strait of Hormuz ਦੀ ਬੰਦਸ਼ ਨੇ ਵੀ ਸਪਲਾਈ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। Gulf Cooperation Council (GCC) ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕੁੱਲ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਦਾ ਲਗਭਗ 8% ਸਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸੋਨਾ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ COMEX Gold ਅਪ੍ਰੈਲ ਡਿਲਿਵਰੀ ਲਈ 2.11% ਚੜ੍ਹ ਕੇ $5,185 ਪ੍ਰਤੀ ਔਂਸ ਦੇ ਇੰਟਰਾਡੇ ਹਾਈ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜੰਗੀ ਤਣਾਅ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵੇਸ਼ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ।
ਪਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟ 1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਘਟਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
MCX ‘ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅਪ੍ਰੈਲ ਫਿਊਚਰਜ਼ ₹2,839 (1.75%) ਚੜ੍ਹ ਕੇ ₹1,62,512 ਪ੍ਰਤੀ 10 ਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਹਾਈ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਹ 0.3% ਘਟੇ।
ਇਹ ਵਾਧਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਨ-ਫਾਰਮ ਪੇਰੋਲ ਡਾਟਾ ਉਮੀਦਾਂ ‘ਤੇ ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰੇ। ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ 92,000 ਨੌਕਰੀਆਂ ਘੱਟ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦਰ 4.4% ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ।
CME Group ਦੇ FedWatch Tool ਮੁਤਾਬਕ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ Federal Reserve ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਮੀਟਿੰਗ (17-18 ਮਾਰਚ) ਵਿੱਚ ਬਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲੇਗਾ ਨਹੀਂ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ U.S. Dollar Index ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ 1% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਿਆ।
Bloomberg ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ Dubai ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਛੂਟ ‘ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਰੁਕਣ ਨਾਲ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਚਾਂਦੀ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ COMEX Silver ਮਈ ਡਿਲਿਵਰੀ ਵਾਲਾ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟ ਹਫ਼ਤੇ ਦੌਰਾਨ 9% ਘਟ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ।
MCX ‘ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮਈ ਕਾਂਟ੍ਰੈਕਟ ₹8,309 (3.17%) ਚੜ੍ਹ ਕੇ ₹2,70,500 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਦੇ ਇੰਟਰਾਡੇ ਹਾਈ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਰ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ‘ਚ ਇਹ ਵੀ 9% ਘਟ ਗਏ।