ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਰਾਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨੇਤਾ?
ਤਹਿਰਾਨ/ਏਜੰਸੀਆਂ/ ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ, ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਅਲੀ ਖਾਮਨੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੀ ਐਸੈਂਬਲੀ ਆਫ ਐਕਸਪਰਟਸ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਰਵੋਚ ਨੇਤਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
“ਐਸੈਂਬਲੀ ਆਫ ਐਕਸਪਰਟਸ ਨੇ ਅਲੀ ਖਾਮਨੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੋਜਤਬਾ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਸਰਵੋਚ ਨੇਤਾ ਚੁਣ ਲਿਆ ਹੈ,” ਇਰਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇਰਾਨੀ ਰਿਵੋਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰਪਸ (IRGC) ਦੇ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਸਰਵੋਚ ਨੇਤਾ ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਅਲੀ ਖਾਮਨੇਈ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸਰਾਈਲ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕ ਸਾਂਝੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਮਸ਼ਹਦ ਵਿੱਚ ਦਫਨਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ 40 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਕ “ਵੱਡਾ ਵਿਦਾਈ ਸਮਾਰੋਹ” ਵੀ ਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮੋਜਤਬਾ ਖਾਮਨੇਈ ਕੌਣ ਹੈ?
ਮੋਜਤਬਾ ਹੁਸੈਨੀ ਖਾਮਨੇਈ (ਜਨਮ 8 ਸਤੰਬਰ 1969, ਮਸ਼ਹਦ) ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਯਤੁੱਲਾਹ ਅਲੀ ਖਾਮਨੇਈ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ
ਮੋਜਤਬਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤੇਹਰਾਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਲਵੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਸਥਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹ ਵਿਰੋਧੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਵੋਚ ਨੇਤਾ ਬਣਨ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫਰ, ਖਾਮਨੇਈ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ 1979 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਇਰਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਰਚਨਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ।
ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਭੂਮਿਕਾ
ਮੋਜਤਬਾ ਨੇ ਇਰਾਨ-ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਰਿਵੋਲੂਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਕੋਰਪਸ (IRGC) ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ “ਹਬੀਬ ਬਟਾਲਿਅਨ” ਵਿੱਚ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਉੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਸੀਜ ਮਿਲੀਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ 2009 ਦੀ ਵਿਵਾਦਿਤ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਹੀ।
ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਪਰ ਮੋਜਤਬਾ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ, IRGC ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਦਫਤਰ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ਼ੋਮ ਅਤੇ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਇਸਲਾਮੀ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰੁੜੀਵਾਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਦਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
